VCCI tại Cần Thơ cùng đại học Fullbright Việt Nam tiến hành khảo sát tại một số doanh nghiệp và cơ quan cung cấp dịch vụ logistic ĐBSCL


Trong khuôn khổ nghiên cứu xây dựng Báo cáo Kinh tế thường niên Đồng bằng Sông Cửu Long 2020 (Báo cáo), Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam Chi nhánh Cần Thơ (VCCI Cần Thơ) cùng nhóm chuyên gia tại Trường Chính sách Công và Quản lý Fulbright đã thực hiện chuyến khảo sát kéo dài 4 ngày để tìm hiểu về tình hình logistics tại vùng đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Chuyến khảo sát có sự tham gia của ông Nguyễn Phương Lam, Giám đốc VCCI chi nhánh tại Cần Thơ; bà Võ Thị Thu Hương, Phó Giám đốc VCCI chi nhánh tại Cần Thơ; ông Vũ Thành Tự Anh, Kinh tế Trưởng, Tổ tư vấn Kinh tế Thủ tướng, Giám đốc Trường Chính sách Công và Quản lý Fulbright; Ông Phan Chánh Dưỡng, Ban cố vấn, Giảng viên thực hành cao cấp, Trường Chính sách Công và Quản lý Fulbright và các chuyên gia tại VCCI.

Chuyến khảo sát nhằm mục đích tham quan thực địa một số cơ sở hạ tầng kỹ thuật quan trọng và các doanh nghiệp trọng điểm trong ngành chế biến thủy sản tại vùng ĐBSCL nhằm nắm bắt thông tin một cách chính xác nhất về hiện trạng cơ sở hạ tầng và năng lực cạnh tranh của cụm ngành chế biến thủy sản tại ĐBSCL. Các đơn vị khảo sát tiêu biểu có thể kể đến như: Cảng vụ Hàng hải Cần Thơ; Văn phòng đại diện Tân Cảng Sài Gòn Khu vực Tây Nam Bộ; Cảng Cần Thơ ; Cảng Trần Đề; Ban Quản lý Khu chế xuất công nghiệp Thành phố Cần Thơ; Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Đa Quốc Gia IDI; Công ty Cổ phần Vĩnh Hoàn; Công ty TNHH Hùng Cá…

Đoàn khảo sát làm việc với Văn phòng đại diện Tân Cảng Sài Gòn Khu vực Tây Nam Bộ. Ảnh: VCCI Cần Thơ

Theo kết quả từ chuyến khảo sát, Quyết định 1012/QĐ-TTg ngày 3/7/2015 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Quy hoạch phát triển hệ thống trung tâm logistics trên địa bàn cả nước đến năm 2020, định hướng đến năm 2030. Theo đó, ĐBSCL sẽ có một Trung tâm logistics hạng II với quy mô tối thiểu 30 hécta đến năm 2020 và trên 70 ha đến năm 2030. Tuy nhiên cho đến nay, ĐBSCL vẫn chưa có trung tâm logistics được công nhận. Phần lớn các dịch vụ logistics liên quan đến sản xuất, thương mại và cung cấp dịch vụ…được thực hiện một cách tự phát theo truyền thống. Hình thức thuê ngoài cũng chỉ dừng lại ở từng lĩnh vực hoạt động riêng lẻ, chưa có sự kết nối chặt chẽ với nhau giữa các phương thức vận tải nên thường gây ra chậm trễ, chi phí phát sinh cao. Các doanh nghiệp logistics hoạt động tại ĐBSCL chỉ dừng lại ở việc giao nhận vận tải, cho thuê kho bãi, làm thủ tục hải quan, vận chuyển nội địa, gom hàng lẻ, chưa thể tích hợp, tổ chức và liên kết các hoạt động trong chuỗi logistics. 

Đoàn khảo sát làm việc với Cảng vụ Hàng hải Cần Thơ. Ảnh: VCCI Cần Thơ

Dịch vụ cung cấp của các trung tâm logistics tại ĐBSCL còn hạn chế về tính kết nối trong hoạt động logistics. Trên 85% các cảng còn phân tán, manh mún, phần lớn có công suất xếp dỡ nhỏ hơn 10.000 tấn năm và chưa có bến gom hàng cho các cảng thuỷ nội địa lớn trong vùng. Một vài cảng của vùng có thể kể đến như Cảng Mỹ thới - Cần Thơ, Cảng Tân Cảng Cái Cui, Cảng Đồng Tháp,... Ngoài ra, hạn chế về cơ sở hạ tầng cũng là điểm cần quan tâm. Vùng ĐBSCL hiện tại có 4 phương thức vận tải chủ yếu là đường bộ, đường thủy nội địa, đường biển và đường hàng không, đang đảm nhận vai trò cho sự phát triển chung của vùng. Tuy nhiên, vấn đề liên kết vùng vẫn chưa được quan tâm đúng mức, các trục giao thông chính nhằm gắn kết giữa sản xuất và tiêu thụ còn hạn chế, chính điều này đã làm cho chi phí logistics tăng cao.

Đoàn khảo sát đi thực địa tại Cảng Trần Đề. Ảnh: VCCI Cần Thơ

Đối với ngành chế biến thủy sản của Việt Nam, cá tra là sản phẩm chủ lực, hiện nay chủ yếu gia công thô, thiếu các sản phẩm giá trị gia tăng. Trong 3 - 5 năm tới, xu hướng ngành cá tra Việt Nam vẫn không có thay đổi và sẽ không xuất hiện thêm các đơn vị mới do những khó khăn về vấn đề đầu tư, vùng nuôi, nguồn lao động, khách hàng. Trong 20 năm qua, biên lợi nhuận của cá tra xuất khẩu là không ổn định do cung cầu. Hiện nay, quan niệm của thị trường về cá tra vẫn là loại cá có chất lượng thấp, chưa có sự kiểm soát về chất lượng từ cơ quan nhà nước, trong đó, Nghị định 86/2001/NĐ-CP về điều kiện kinh doanh các ngành nghề thuỷ sản vẫn chưa làm tốt. Đa số các doanh nghiệp đều cho rằng để cải thiện chất lượng cá tra thì cần chính sách của nhà nước và sự đồng lòng của doanh nghiệp.

Đoàn khảo sát làm việc với Công ty Cổ phần Vĩnh Hoàn. Ảnh: VCCI Cần Thơ

Về chất lượng con giống, các doanh nghiệp cũng cho biết chưa có sự cải tiến, thậm chí thụt lùi, tốc độ lớn, tỉ lệ thịt gần như không thay đổi trong hơn 20 năm qua. Đa số giống được mua từ các ao cá chứ không được chọn lọc khiến cá dễ bị cận huyết, dễ bệnh. Chất lượng giống của Viện nuôi trồng thủy sản 2 không vượt trội, tỉ lệ đẻ trứng thấp. Hiện nay, chất lượng con giống gần như là yếu tố duy nhất để tăng năng suất nhưng chi phí đầu tư nghiên cứu đang vượt quá khả năng của doanh nghiệp nên cần chính sách can thiệp từ Chính phủ.

Đứng trước nhiều khó khăn và hạn chế của hệ thống logistics tại ĐBSCL, cùng với hệ thống logistics hiện tại của khu vực TP HCM đang phục vụ xuất khẩu và giao nhận hàng hoá cho vùng ĐBSCL đang quá tải. Bộ trưởng Bộ GTVT đã ký Quyết định số 3383/QĐ-BGTVT phê duyệt Quy hoạch chi tiết Nhóm cảng biển ĐBSCL (Nhóm 6) giai đoạn đến năm 2020, định hướng đến năm 2030. Quyết định hướng đến việc phát triển cảng biển ĐBSCL nhằm đáp ứng nhu cầu hàng hóa thông qua cảng, đảm bảo thực hiện tốt vai trò là động lực phát triển kinh tế - xã hội toàn vùng.

Những kết quả thu được từ Chuyến khảo sát về tình hình logistics của vùng ĐBSCL sẽ là thông tin đầu vào quan trọng góp mặt trong Báo cáo. Báo cáo Kinh tế thường niên Đồng bằng Sông Cửu Long 2020 sẽ là báo cáo kinh tế vùng đầu tiên ở Việt Nam, quy tụ các chuyên gia hàng đầu về chính sách, luật, thể chế, hạ tầng và nhiều lĩnh vực liên quan. Báo cáo sẽ là tài liệu chính phục vụ cho đại biểu Quốc hội để kiến nghị về xây dựng chính sách phát triển, tài liệu báo cáo Chính phủ và các địa phương trong quá trình điều hành và quản lý Nhà nước. Ngoài ra, Báo cáo còn phục vụ cho các cá nhân, tổ chức nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài nước tìm hiểu về ĐBSCL. Dự kiến vào quý IV năm 2020, VCCI Cần Thơ sẽ tổ chức Diễn đàn kinh tế vùng ĐBSCL lần thứ I và tài liệu này sẽ là nội dung chính phục vụ cho sự kiện.

Nguyễn Phương